Comisión Redactora https://www.parlamentocubano.gob.cu/ es Sobre la propuesta de creación del Ministerio de Medio Ambiente, Hábitat y Recursos Hidráulicos en Cuba https://www.parlamentocubano.gob.cu/noticias/sobre-la-propuesta-de-creacion-del-ministerio-de-medio-ambiente-habitat-y-recursos <div>Sobre la propuesta de creación del Ministerio de Medio Ambiente, Hábitat y Recursos Hidráulicos en Cuba</div> <div class="img-titulo"></div> <span class="field field--name-uid field--type-entity-reference field--label-hidden"><span lang="" about="/user/47" typeof="schema:Person" property="schema:name" datatype="">enrique</span></span> <span class="field field--name-created field--type-created field--label-hidden">Mar, 28/07/2026 - 19:09</span> <div class="clearfix text-formatted field field--name-field-descripcion field--type-text-long field--label-hidden field__item"><p style="margin-top:8px; margin-bottom:8px; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:120%"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="line-height:120%"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Evaluación de Impacto Institucional, Análisis de Riesgos y Medidas de Mitigación, y Análisis Costo-Beneficio sobre la propuesta de creación del Ministerio de Medio Ambiente, Hábitat y Recursos Hidráulicos en Cuba</span></span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:13.5pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">1</span></span></b><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">. Antecedentes y Alcance de la Propuesta</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">En junio de 2026, la Asamblea Nacional del Poder Popular de Cuba dio a conocer el proyecto de la <i>Ley de la Organización de la Administración Central del Estado</i>, como parte de una reestructuración más amplia del aparato administrativo estatal. El objetivo central de esta propuesta es reducir los órganos de la administración central de <b>27 (23 ministerios + 4 institutos nacionales) a 20 ministerios</b>.</span></span></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">La creación del nuevo <b>Ministerio de Medio Ambiente, Hábitat y Recursos Hidráulicos</b> constituye una de las medidas clave de esta reorganización. Este ministerio integraría las funciones de las siguientes entidades:</span></span></span></span></span></p> <table class="Table" style="border:solid windowtext 1px"><thead><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Entidad de origen</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Funciones a integrar</span></span></b></span></span></span></p> </td> </tr></thead><tbody><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">CITMA</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;"> (Ministerio de Ciencia, Tecnología y Medio Ambiente)</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Funciones de gestión ambiental (excluyendo las de ciencia, tecnología y educación superior)</span></span></span></span></span></p> </td> </tr><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">INRH</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;"> (Instituto Nacional de Recursos Hidráulicos)</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Gestión y protección de los recursos hídricos</span></span></span></span></span></p> </td> </tr><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">INOTU</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;"> (Instituto Nacional de Ordenamiento Territorial y Urbanismo)</span></span></span></span></span></p> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Vivienda</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Ordenamiento territorial, desarrollo urbano y políticas de vivienda</span></span></span></span></span></p> <p class="text-align-center"> </p> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Desarrollo habitacional.</span></span></span></span></span></p> </td> </tr></tbody></table><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Cabe señalar que las funciones restantes del CITMA (ciencia, tecnología y educación superior) se fusionarían con el antiguo Ministerio de Educación Superior para formar el nuevo "Ministerio de Educación Superior, Ciencia e Innovación".</span></span></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">2. Evaluación de Impacto Institucional</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">2.1 Impactos Positivos</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(1) Integración de políticas y sinergias institucionales</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Actualmente, las políticas de medio ambiente, recursos hídricos, uso del suelo y vivienda se encuentran dispersas en múltiples organismos: el CITMA rectora la política ambiental, el INRH gestiona el agua, y el INOTU se ocupa del ordenamiento territorial y el desarrollo urbano. Estas áreas están intrínsecamente vinculadas: el uso del suelo incide directamente en los recursos hídricos y el medio ambiente, mientras que la política de vivienda está ineludiblemente ligada a la planificación urbana y la calidad ambiental. Integrarlas en un solo ministerio facilitaría el <b>diseño sistémico y la ejecución coordinada de políticas transversales</b>.</span></span></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(2) Reducción de la fragmentación administrativa</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">El proyecto de ley señala explícitamente que la reforma busca "<b>reordenar, redimensionar y perfeccionar</b>" la organización de la administración central del Estado para lograr una "mayor eficacia administrativa". La gestión centralizada de funciones dispersas reduce los costos de coordinación interinstitucional y evita duplicidades o contradicciones normativas.</span></span></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(3) Fortalecimiento de la capacidad institucional frente al cambio climático</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Cuba enfrenta serios desafíos derivados del cambio climático, como el aumento del nivel del mar, la intensificación de sequías y eventos climáticos extremos. Un ministerio que integre medio ambiente, recursos hídricos, ordenamiento territorial y vivienda permite diseñar <b>políticas integrales orientadas a la resiliencia climática</b>, especialmente en materia de adaptación de zonas costeras y gestión de la seguridad hídrica.</span></span></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(4) Concordancia con las mejores prácticas internacionales</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Numerosos países han integrado el ambiente, la vivienda y la planificación urbana en un mismo ministerio para avanzar de manera coordinada hacia los Objetivos de Desarrollo Sostenible. La propuesta cubana se alinea con esta tendencia internacional.</span></span></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">2.2 Impactos Negativos y Riesgos Institucionales</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(1) Riesgo de desvinculación entre la ciencia y la política ambiental</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Desde su creación en 1994, el CITMA ha mantenido la <b>ciencia y el medio ambiente</b> como un ámbito de actuación integrado. La gestión ambiental depende en gran medida de la investigación científica (monitoreo climático, evaluaciones ecológicas, control de la contaminación, etc.). Separar las funciones ambientales del CITMA podría provocar un <b>desacople entre la investigación y la ejecución de políticas</b>: los gestores podrían carecer de respaldo científico oportuno, y los investigadores podrían perder el vínculo directo con las necesidades de la política pública.</span></span></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(2) Desafíos de escala y capacidad del nuevo ministerio</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">El nuevo ministerio abarcará cuatro grandes bloques funcionales (medio ambiente, agua, ordenamiento territorial y vivienda), lo que supone un ámbito de actuación muy amplio. Si no se dota de <b>recursos suficientes</b> (presupuesto, capital humano, capacidades técnicas), podría convertirse en una estructura "grande pero débil", donde cada área funcional reciba una atención insuficiente.</span></span></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(3) Riesgo administrativo durante la transición</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Una fusión institucional de esta envergadura implica procesos complejos: reubicación de personal, rediseño de procedimientos, integración de sistemas informáticos, entre otros. Durante el período de transición podrían producirse <b>vacíos de función, lentitud en la toma de decisiones y una disminución temporal de la calidad de los servicios</b>.</span></span></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(4) Dificultades de coordinación con el sistema territorial</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">El INOTU cuenta con 167 oficinas municipales de ordenamiento territorial y urbanismo, y el INRH dispone de un sistema de gestión hídrica con cobertura nacional. La articulación del nuevo ministerio con los gobiernos locales y el mantenimiento de la capacidad operativa en los territorios constituye un gran desafío.</span></span></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">3. Análisis de Riesgos y Medidas de Mitigación</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">3.1 Principales Riesgos Identificados</span></span></b></span></span></span></p> <table class="Table" style="border:solid windowtext 1px"><thead><tr><td style="border-bottom:1px solid black; width:110px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Categoría de riesgo</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:263px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Riesgo específico</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:102px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Probabilidad</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:82px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Grado de impacto</span></span></b></span></span></span></p> </td> </tr></thead><tbody><tr><td style="border-bottom:1px solid black; width:110px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Institucional</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:263px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Desvinculación entre la investigación científica y la política ambiental</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:102px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Alta</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:82px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Alto</span></span></span></span></span></p> </td> </tr><tr><td style="border-bottom:1px solid black; width:110px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Operativo</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:263px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Caos administrativo e interrupción de servicios durante la transición</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:102px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Alta</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:82px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Medio-Alto</span></span></span></span></span></p> </td> </tr><tr><td style="border-bottom:1px solid black; width:110px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">De recursos</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:263px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Dotación insuficiente de recursos al nuevo ministerio</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:102px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Media-Alta</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:82px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Alto</span></span></span></span></span></p> </td> </tr><tr><td style="border-bottom:1px solid black; width:110px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">De capital humano</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:263px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Fuga de talentos clave y pérdida de motivación del personal</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:102px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Media</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:82px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Medio-Alto</span></span></span></span></span></p> </td> </tr><tr><td style="border-bottom:1px solid black; width:110px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Político</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:263px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Resistencia al cambio por parte de intereses creados</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:102px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Media</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:82px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Medio</span></span></span></span></span></p> </td> </tr><tr><td style="border-bottom:1px solid black; width:110px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Externo</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:263px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Impacto de la crisis económica en la implementación de la reforma</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:102px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Alta</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; width:82px; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Alto</span></span></span></span></span></p> </td> </tr></tbody></table><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">3.2 Medidas de Mitigación</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(1) Establecer mecanismos de articulación ciencia-política</span></span></b></span></span></span></p> <ul><li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Crear en el seno del nuevo ministerio un <b>Consejo Asesor Científico-Técnico</b>, integrado por personal investigador procedente de las antiguas instituciones del CITMA, para garantizar que las decisiones ambientales cuenten con fundamento científico.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Implementar un <b>programa de investigación conjunta</b> con el nuevo "Ministerio de Educación Superior, Ciencia y Tecnología" para financiar y gestionar proyectos de investigación en temas ambientales de interés común.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Mantener la <b>independencia técnica y la especialización</b> de los centros de investigación ambiental adscritos al antiguo CITMA (Instituto de Meteorología, Agencia de Medio Ambiente, parques nacionales, etc.), definiendo claramente su relación jerárquica con el nuevo ministerio.</span></span></span></span></span></span></li> </ul><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(2) Elaborar un plan de transición detallado</span></span></b></span></span></span></p> <ul><li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Designar una <b>Oficina de Gestión de la Transición</b> para coordinar todo el proceso de fusión, estableciendo un cronograma claro con hitos verificables.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Implementar la reforma por fases: primero, la <b>integración jurídica y normativa</b>; luego, el <b>ajuste de estructuras y personal</b>; y finalmente, la <b>unificación de procesos operativos y sistemas de información</b>.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Garantizar la <b>continuidad de los servicios esenciales</b> durante la transición, especialmente en el suministro de agua, la supervisión ambiental y los trámites de vivienda, que afectan directamente a la ciudadanía.</span></span></span></span></span></span></li> </ul><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(3) Asegurar una dotación de recursos adecuada</span></span></b></span></span></span></p> <ul><li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Asignar en el presupuesto estatal una <b>partida específica</b> para la puesta en marcha y el funcionamiento del nuevo ministerio.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Realizar un <b>diagnóstico integral de necesidades de capital humano</b> para determinar la estructura y los perfiles requeridos, evitando tanto la duplicidad de puestos como la falta de personal en áreas críticas.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Priorizar la <b>inversión en sistemas de información</b>, desarrollando una plataforma de gestión unificada que permita la interoperabilidad de los datos provenientes de las distintas instituciones fusionadas.</span></span></span></span></span></span></li> </ul><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(4) Estabilizar y motivar al personal</span></span></b></span></span></span></p> <ul><li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Definir un <b>plan de recolocación transparente</b> que especifique la categoría laboral, las retribuciones y la asignación de puestos para todo el personal afectado.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Ofrecer <b>programas de capacitación y reciclaje profesional</b> para los empleados que deban adaptarse a nuevas funciones.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Establecer un <b>sistema de evaluación del desempeño e incentivos</b> que fomente el compromiso y la productividad en la nueva estructura.</span></span></span></span></span></span></li> </ul><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(5) Fortalecer la coordinación territorial</span></span></b></span></span></span></p> <ul><li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Mantener la <b>dependencia administrativa territorial</b> de las oficinas locales del INOTU y el INRH, pero definiendo claramente que su rectoría técnico-metodológica corresponde al nuevo ministerio.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Crear un <b>sistema de coordinación ministerial-provincial-municipal</b> que asegure la transmisión efectiva de las políticas desde el nivel central hasta los territorios.</span></span></span></span></span></span></li> </ul><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">4. Análisis Costo-Beneficio</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">4.1 Análisis de Costos</span></span></b></span></span></span></p> <table class="Table" style="border:solid windowtext 1px"><thead><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Categoría de costo</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Descripción</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Naturaleza de la estimación</span></span></b></span></span></span></p> </td> </tr></thead><tbody><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Costos administrativos directos</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Reestructuración, adecuación de espacios físicos, cambio de imagen institucional, modificación de documentos legales y normativos, etc.</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Inversión única, de magnitud moderada</span></span></span></span></span></p> </td> </tr><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Costos de personal</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Reubicación, indemnizaciones por cese (si procede), programas de capacitación</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Medio-Alto</span></span></span></span></span></p> </td> </tr><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Costos de integración tecnológica</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Unificación y migración de bases de datos, sistemas de gestión y plataformas informáticas de las distintas entidades</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Alto</span></span></span></span></span></p> </td> </tr><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Pérdida de eficiencia durante la transición</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Retrasos en la toma de decisiones, interrupciones del servicio, incremento de los costos de coordinación interna</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">De corto a mediano plazo</span></span></span></span></span></p> </td> </tr><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Costo de oportunidad</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Atención y recursos gerenciales desviados hacia el proceso reformista, en detrimento de otras prioridades</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Moderado</span></span></span></span></span></p> </td> </tr></tbody></table><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">4.2 Análisis de Beneficios</span></span></b></span></span></span></p> <table class="Table" style="border:solid windowtext 1px"><thead><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Categoría de beneficio</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Descripción</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Naturaleza de la estimación</span></span></b></span></span></span></p> </td> </tr></thead><tbody><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Mejora de la eficiencia coordinativa</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Reducción de los tiempos de coordinación interinstitucional, aceleración del diseño y la ejecución de políticas</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">A mediano y largo plazo, de carácter continuo</span></span></span></span></span></p> </td> </tr><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Mayor coherencia de las políticas</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Integración sistémica de las políticas ambientales, hídricas, de uso del suelo y de vivienda</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">A mediano y largo plazo, de alto valor</span></span></span></span></span></p> </td> </tr><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Optimización en la asignación de recursos</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Eliminación de duplicidades y solapamientos de funciones, reducción de inversiones redundantes</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">A mediano y largo plazo, de carácter continuo</span></span></span></span></span></p> </td> </tr><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Fortalecimiento de la capacidad de respuesta ante desastres</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Dirección unificada en la gestión de la adaptación al cambio climático y la respuesta a fenómenos extremos</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">A largo plazo, de valor incalculable aunque difícil de cuantificar</span></span></span></span></span></p> </td> </tr><tr><td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Reducción del aparato estatal</span></span></b></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Disminución del número de ministerios a 20), reduciendo capas burocráticas</span></span></span></span></span></p> </td> <td style="border-bottom:1px solid black; padding:.100px .100px .100px .100px; border-top:1px solid black; border-right:1px solid black; border-left:1px solid black"> <p class="text-align-center"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">A mediano y largo plazo</span></span></span></span></span></p> </td> </tr></tbody></table><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">4.3 Juicio Integral</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">A <b>corto plazo</b>, es probable que los <b>costos (especialmente los de transición e integración) superen a los beneficios</b>. La fusión institucional es un proceso complejo que inicialmente puede conllevar una merma de la eficiencia operativa.</span></span></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Sin embargo, a <b>mediano y largo plazo</b>, se espera que los <b>beneficios superen significativamente a los costos</b>:</span></span></span></span></span></p> <ul><li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Beneficios de la integración de políticas</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">: Dada la estrecha relación entre medio ambiente, agua, suelo y vivienda, la gestión unificada puede generar sinergias que potencien el impacto de las políticas </span></span></span></span></span></span></li> <li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Beneficios de la eficiencia administrativa</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">: La reducción del número de instancias y niveles de coordinación se alinea con el objetivo gubernamental de lograr una administración más ágil y eficaz.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Valor estratégico</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">: En un contexto de agravamiento del cambio climático, contar con un sistema de gestión ambiental y del hábitat integrado posee un valor estratégico fundamental para la sostenibilidad del país.</span></span></span></span></span></span></li> </ul><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">5. Conclusiones: ¿Oportuno y Necesario?</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">5.1 Sobre la "Necesidad"</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Conclusión: Es necesario en buena medida, pero su diseño debe ser sumamente cuidadoso.</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Argumentos que avalan la necesidad:</span></span></b></span></span></span></p> <ol><li style="margin-left:8px; text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Alta interrelación funcional</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">: Medio ambiente, recursos hídricos, ordenamiento territorial y vivienda conforman un continuum lógico desde el punto de vista ecosistémico y social. Gestionarlos por separado no responde a la naturaleza de los problemas que abordan. Su integración representa una <b>optimización institucional razonable</b>.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="margin-left:8px; text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Coherencia con el rumbo reformista</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">: La creación de este ministerio se inscribe en el objetivo general de "<b>reordenar, redimensionar y perfeccionar</b>" la administración central del Estado para hacerla "<b>más plana, eficiente y dinámica</b>".</span></span></span></span></span></span></li> <li style="margin-left:8px; text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Respuesta a desafíos acuciantes</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">: Cuba enfrenta una grave degradación ambiental y un estrés hídrico creciente, que exigen una <b>institución con mayor peso y capacidad de convocatoria</b> para abordarlos de manera integral.</span></span></span></span></span></span></li> </ol><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Aspectos críticos a vigilar:</span></span></b></span></span></span></p> <ol><li style="margin-left:8px; text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">La separación ciencia-medio ambiente</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;"> es un riesgo de primer orden que debe ser mitigado institucionalmente para asegurar el soporte científico de las políticas ambientales.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="margin-left:8px; text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">La <b>masa crítica y las capacidades del nuevo ministerio</b> deben estar a la altura de las tareas encomendadas; de lo contrario, se corre el riesgo de crear una estructura "grande pero frágil".</span></span></span></span></span></span></li> </ol><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">5.2 Sobre la "Oportunidad"</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Conclusión: El momento es básicamente propicio, pero el ritmo de implementación debe ser prudente.</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Argumentos que avalan la oportunidad:</span></span></b></span></span></span></p> <ol><li style="margin-left:8px; text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Ventana de transformación</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">: Cuba se encuentra inmersa en un proceso de transformación administrativa de gran calado. Incluir la creación del ministerio en este marco permite <b>legislar una sola vez e implementar de manera sistémica</b>, evitando costos adicionales de una reforma aislada posterior.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="margin-left:8px; text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Presión externa apremiante</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">: Los efectos del cambio climático son cada vez más evidentes. <b>Postergar la integración implica perder un tiempo valioso para la acción</b>.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="margin-left:8px; text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Mecanismos de participación</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">: El proyecto se encuentra en fase de consulta pública, lo que indica cierta apertura del proceso y brinda la oportunidad de perfeccionar el diseño institucional a partir del debate.</span></span></span></span></span></span></li> </ol><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Aspectos críticos a vigilar:</span></span></b></span></span></span></p> <ol><li style="margin-left:8px; text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">La transformación debe implementarse sobre la base de una <b>preparación exhaustiva</b>, evitando actuaciones precipitadas. Se recomienda que, una vez aprobada la ley, se establezca un <b>período de transición de 6 a 12 meses</b> para garantizar que todos los preparativos estén concluidos.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="margin-left:8px; text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">En el contexto de crisis económica, la reforma debe equilibrar la <b>estabilidad a corto plazo</b> con la <b>optimización a largo plazo</b>, sin forzar los tiempos más allá de lo razonable.</span></span></span></span></span></span></li> </ol><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">6. Recomendaciones Finales</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(1) Apoyo de principio, condicionado a mejoras</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">La creación del nuevo "Ministerio de Medio Ambiente, Hábitat y Recursos Hidráulicos" <b>es acertada en su orientación</b>, pues responde a la lógica de integración funcional y racionalización administrativa. Se recomienda <b>respaldar el principio de la propuesta</b>, pero con las siguientes precisiones en el diseño:</span></span></span></span></span></p> <ul><li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Definir explícitamente el <b>mecanismo de soporte científico</b> para que las políticas ambientales no se divorcien de la base investigativa.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Aprobar un <b>plan de transición detallado</b> que garantice la continuidad de los servicios fundamentales.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Asegurar una <b>dotación presupuestaria y de recursos humanos suficiente</b> para evitar que el nuevo ministerio sea una entidad meramente formal.</span></span></span></span></span></span></li> </ul><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(2) Implementación por fases</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Se recomienda un despliegue en tres etapas:</span></span></span></span></span></p> <ul><li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Primera fase (0-6 meses tras la aprobación legislativa):</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;"> Finalizar el marco legal, la estructura organizativa y el plan de asignación de personal.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Segunda fase (6-12 meses):</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;"> Ejecutar la fusión operativa, la recolocación del personal y la integración inicial de los sistemas de información.</span></span></span></span></span></span></li> <li style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 36.0pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Tercera fase (12-24 meses):</span></span></b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;"> Lograr la normalización plena de las operaciones, realizar una primera evaluación de desempeño y aplicar los ajustes de mejora continua.</span></span></span></span></span></span></li> </ul><p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">(3) Establecer un sistema de evaluación y ajuste</span></span></b></span></span></span></p> <p style="text-align:justify; margin-bottom:11px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:16.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,&quot;sans-serif&quot;">Se recomienda que, <b>dos años después</b> de la puesta en marcha del nuevo ministerio, se realice una evaluación institucional integral y participativa, cuyos resultados sirvan para introducir las correcciones necesarias y asegurar que la reforma alcance los objetivos previstos.</span></span></span></span></span></p> </div> <div class="field field--name-field-imagen field--type-entity-reference field--label-hidden field__item"> <img src="/sites/default/files/styles/nodo/public/2026-07/oip-3552363022.jpg?itok=u8r6vJAW" width="1920" height="700" alt="medio ambiente" loading="lazy" typeof="foaf:Image" class="image-style-nodo" /> </div> <div class="field field--name-field-autor field--type-entity-reference field--label-inline clearfix"> <div class="field__label">Autor</div> <div class="field__item"><a href="/taxonomy/term/2158" hreflang="es">Comisión Redactora </a></div> </div> <section> <h2>Deje su comentario</h2> <drupal-render-placeholder callback="comment.lazy_builders:renderForm" arguments="0=node&amp;1=3009&amp;2=field_comentarios&amp;3=comment" token="OxXK-fA4dMQhGs-FqnpUhE25B3g8Nfk18J5I4MYlUWU"></drupal-render-placeholder> </section> <div class="field field--name-field-fecha field--type-datetime field--label-inline clearfix"> <div class="field__label">Fecha</div> <div class="field__item"><time datetime="2026-07-24T12:00:00Z" class="datetime">24/07/2026</time> </div> </div> <div class="field field--name-field-fuente field--type-string field--label-inline clearfix"> <div class="field__label">Fotos</div> <div class="field__item">Tomada de Internet </div> </div> <div class="field field--name-field-palabras-clave field--type-entity-reference field--label-inline clearfix"> <div class="field__label">Palabras clave</div> <div class="field__item"><a href="/taxonomy/term/11" hreflang="es">Cuba</a></div> </div> <div class="field field--name-field-resumen field--type-string-long field--label-hidden field__item">Sobre la propuesta de creación del Ministerio de Medio Ambiente, Hábitat y Recursos Hidráulicos en Cuba</div> <span class="a2a_kit a2a_kit_size_32 addtoany_list" data-a2a-url="https://www.parlamentocubano.gob.cu/noticias/sobre-la-propuesta-de-creacion-del-ministerio-de-medio-ambiente-habitat-y-recursos" data-a2a-title="Sobre la propuesta de creación del Ministerio de Medio Ambiente, Hábitat y Recursos Hidráulicos en Cuba"><a class="a2a_dd addtoany_share" href="https://www.addtoany.com/share#url=https%3A%2F%2Fwww.parlamentocubano.gob.cu%2Fnoticias%2Fsobre-la-propuesta-de-creacion-del-ministerio-de-medio-ambiente-habitat-y-recursos&amp;title=Sobre%20la%20propuesta%20de%20creaci%C3%B3n%20del%20Ministerio%20de%20Medio%20Ambiente%2C%20H%C3%A1bitat%20y%20Recursos%20Hidr%C3%A1ulicos%20en%20Cuba"></a><a target="_blank" class="a2a_button_facebook"></a><a target="_blank" class="a2a_button_twitter"></a><a target="_blank" class="a2a_button_whatsapp"></a><a target="_blank" class="a2a_button_telegram"></a></span> <div class="field field--name-field-promocion field--type-boolean field--label-above"> <div class="field__label">Promoción</div> <div class="field__item">Off</div> </div> Tue, 28 Jul 2026 23:09:26 +0000 enrique 3009 at https://www.parlamentocubano.gob.cu https://www.parlamentocubano.gob.cu/noticias/sobre-la-propuesta-de-creacion-del-ministerio-de-medio-ambiente-habitat-y-recursos#comments